Ασχολούμαι με την ιστορία από τα μαθητικά μου χρόνια με πάθος, προσεγγίζοντας θα έλεγα με μια ρομαντική ιδεολογία πρόσωπα και γεγονότα, που τη διαμόρφωσαν κατά περιόδους.
Για κάποιον λόγο τη Μικρασιατική Εκστρατεία, πιθανόν λόγω της τραγικής κατάληξής της, σχεδόν την προσπερνούσα και ομολογώ ότι την απωθούσα στη μνήμη μου. Όσες φορές ασχολήθηκα με τα πεπραγμένα της, από τη θλίψη και τη συναισθηματική επιβάρυνση, ξέφευγα γρήγορα προσπαθώντας να πάω στα όποια θετικά, αν πράγματι υπήρχαν, χωρίς αυτά να σβήσουν “τις κραυγές, τον πόνο και τους καπνούς της Σμύρνης”.
Πρόσφατα έπεσε στα χέρια μου η έκθεση του Άγγλου Αρχιστρατήγου, επικεφαλής των εν Τουρκία Βρετανικών Δυνάμεων, Harrington για όλη αυτή την περίοδο, με συμπεράσματα αρκούντως ενδιαφέροντα λόγω του ρόλου του ως συμμαχικού παράγοντα, αλλά και ως άποψη από στρατιωτικής πλευράς, ενός ειδικού και γνώστη των ιδιαίτερων πολιτικών-διπλωματικών συνθηκών που επηρέασαν τα γεγονότα.
Ο ελληνικός στρατός, ως εκφραστής της γιγάντιας προσπάθειας του έθνους για την απελευθέρωση του υπόδουλου ελληνισμού, διεξήγαγε επί 10 χρόνια και παρά τον ενδιάμεσο διχασμό, πέντε μεγάλους για τα δεδομένα του πολέμους (ελληνοτουρκικός 1912-1913, ελληνοβουλγαρικός 1913, Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, Ρωσική Εκστρατεία 1919, Μικρασιατική Εκστρατεία), με τον τελευταίο, λόγω της εκτάσεως και διαμορφώσεως του επιχειρησιακού χώρου, αλλά και του αντιπάλου, τον οποίο αντιμετώπιζε, να γίνεται ολίγον κατ’ ολίγον ο σκληρότερος όλων των προηγουμένων. […]
Η απώλεια της Μικράς Ασίας, η θυσία του ονείρου της Πόλης, η εκρίζωση του ευημερούντος ελληνισμού παρέχουν σκληρή απεικόνιση του βαράθρου, που ευρέθη το έθνος σε συνδυασμό με τις δυνάμεις που σπατάλησε χωρίς φειδώ, αφήνοντας στο πεδίο των μαχών τεράστιο φόρο αίματος, τιμής ταυτόχρονα και αισχύνης, η αναπόληση του οποίου ακόμη και σήμερα επηρεάζει τον ψυχισμό των Ελλήνων.
Για τους ασχολούμενους ιδιαίτερα με το θέμα και την ιστορία γενικότερα, κρίνεται χρήσιμο, και αυτός είναι ο σκοπός, της έκδοσης του φυλλαδίου τούτου, πιθανόν για πρώτη φορά. (Νικηφόρος Κομίνης, από την παρουσίαση της έκδοσης)